Pożyczki w Polsce już od kilku lat podlegają bardziej rygorystycznym ograniczeniom dotyczącym ich kosztów. Tak zwana ustawa antylichwiarska ograniczyła pozaodsetkowe koszty kredytu oraz wprowadziła mechanizmy, które mają zapobiegać obchodzeniu tych limitów poprzez odroczenie spłaty lub udzielanie kolejnych pożyczek.

W 2026 roku większość tych zasad nie jest nowa – zostały wprowadzone wcześniej i nadal obowiązują. Jednocześnie Polska pracuje nad nową ustawą o kredycie konsumenckim – UC82, która ma wdrożyć unijną dyrektywę 2023/2225, znaną jako CCD2, a także przepisy dotyczące usług finansowych zawieranych na odległość. Prace nad projektem nadal trwają, dlatego planowanych zmian nie należy mylić z przepisami, które już obowiązują konsumentów.

Jakie ograniczenia obowiązują w 2026 roku?

Jednym z kluczowych elementów obowiązujących przepisów jest ograniczenie pozaodsetkowych kosztów kredytu. Chodzi między innymi o prowizje i inne opłaty, które nie są odsetkami.

W przypadku kredytów z okresem spłaty wynoszącym co najmniej 30 dni maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu oblicza się według wzoru:

MPKK = K × 10% + K × n/R × 10%

gdzie:

K – całkowita kwota kredytu,
n – okres spłaty wyrażony w dniach,
R – liczba dni w roku.

Ponadto pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu.

W przypadku kredytów konsumenckich z okresem spłaty krótszym niż 30 dni obowiązuje odrębny limit – pozaodsetkowe koszty nie mogą przekroczyć 5% całkowitej kwoty kredytu.

Jak wygląda to w praktyce?

Weźmy przykład pożyczki w wysokości 5 000 zł na 30 dni.

Pierwsza część wzoru:

5 000 × 10% = 500 zł

Druga część:

5 000 × 30/365 × 10% ≈ 41,10 zł

Oznacza to, że maksymalne pozaodsetkowe koszty w tym przykładzie wynoszą 541,10 zł.

Jednocześnie obowiązuje ogólny limit 45% całkowitej kwoty kredytu. Dla 5 000 zł byłoby to 2 250 zł. W tym konkretnym przypadku zastosowanie ma jednak znacznie niższy limit wynikający ze wzoru dla 30-dniowego kredytu – nie więcej niż około 541 zł.

Warto pamiętać, że jest to maksymalny limit wynikający z przepisów, a nie kwota, którą pożyczkodawca musi naliczyć klientowi. Konkretna oferta może być tańsza.

Dlaczego 45% nie oznacza maksymalnego RRSO?

Limit 45% i RRSO to dwa różne wskaźniki.

Limit 45% dotyczy łącznych pozaodsetkowych kosztów kredytu, a nie maksymalnego dopuszczalnego RRSO. RRSO pokazuje koszt kredytu w ujęciu rocznym, dlatego przy krótkim okresie kredytowania wskaźnik ten może być wysoki nawet wtedy, gdy faktyczna kwota kosztów jest znacznie niższa.

Jednocześnie wysokie RRSO samo w sobie nie oznacza ani automatycznego naruszenia prawa, ani tego, że dana oferta na pewno spełnia wszystkie wymogi prawne. Należy uwzględnić oprocentowanie, pozaodsetkowe koszty, okres kredytowania oraz pozostałe warunki umowy.

Dlatego podczas porównywania ofert warto zwracać uwagę nie tylko na RRSO, ale również na całkowitą kwotę do spłaty.

Co z odroczeniem spłaty i kolejnymi pożyczkami?

Przepisy przewidują również mechanizmy, które mają zapobiegać obchodzeniu ustalonych limitów poprzez generowanie kolejnych kosztów.

Jeżeli w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszego kredytu strony zawrą umowę dotyczącą odroczenia płatności lub zmiany sposobu spłaty zadłużenia wynikającego z tego kredytu, związane z nią pozaodsetkowe koszty są uwzględniane razem z kosztami pierwszego kredytu przy sprawdzaniu ustawowego limitu.

Odrębna zasada dotyczy kolejnych kredytów. Jeżeli w ciągu 120 dni kredytodawca lub podmiot z nim powiązany udzieli konsumentowi kolejnego kredytu, a wcześniejszy nie został jeszcze spłacony, przy sprawdzaniu limitu uwzględnia się pozaodsetkowe koszty związane z odpowiednimi kredytami.

Nie oznacza to więc zakazu każdego przedłużenia czy zaciągnięcia kolejnej pożyczki. Chodzi o to, aby kredytodawca nie obchodził ustawowych ograniczeń kosztów poprzez zawieranie kolejnych umów. Mechanizm 120 dni został wprowadzony właśnie w celu przeciwdziałania tzw. rolowaniu kredytu.

Kogo dotyczą obowiązujące przepisy?

W 2026 roku obowiązujące przepisy definiują kredyt konsumencki jako kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł lub równowartość tej kwoty w innej walucie.

Do kredytów konsumenckich zaliczają się między innymi umowy pożyczki, kredytu bankowego, odpłatnego odroczenia terminu płatności oraz kredytu odnawialnego.

Odrębne zasady dotyczą również niektórych kredytów niezabezpieczonych hipoteką, przeznaczonych na remont domu lub mieszkania.

Limit 255 550 zł należy przy tym traktować jako element obecnie obowiązujących przepisów. Projekt UC82 przewiduje rozszerzenie zakresu stosowania nowej ustawy, dlatego po jego ostatecznym uchwaleniu zasady mogą ulec zmianie.

Co może zmienić CCD2?

Polska pracuje nad projektem nowej ustawy o kredycie konsumenckim – UC82, która ma wdrożyć unijną dyrektywę 2023/2225, znaną jako CCD2, oraz zastąpić obowiązującą ustawę o kredycie konsumenckim z 2011 roku.

Jedną z kluczowych zmian ma być rozszerzenie zakresu ochrony konsumentów. Nowe przepisy mają objąć między innymi niektóre kredyty do 200 EUR, wybrane kredyty nieoprocentowane, krótkoterminowe umowy wiążące się z niewielkimi kosztami, a także określone umowy najmu i leasingu z możliwością wykupu. Projekt zakłada również rozszerzenie zakresu stosowania ustawy w porównaniu z obecnym limitem 255 550 zł.

Zmiany mają dotyczyć również reklamy kredytów oraz oceny zdolności kredytowej. Planowane są bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące przekazów reklamowych, dodatkowe zasady związane z automatyczną oceną klienta oraz szerszy zakres informacji przekazywanych przed zawarciem umowy. Część przepisów ma również dotyczyć problemów ze spłatą zadłużenia oraz możliwości jego restrukturyzacji.

Jednocześnie Polska już posiada ustawowe ograniczenia kosztów kredytu, w tym limity kosztów pozaodsetkowych. CCD2 nie oznacza więc, że takie ograniczenia pojawią się po raz pierwszy – ostateczny sposób dostosowania polskich regulacji będzie zależał od finalnego brzmienia nowej ustawy.

Ważne: UC82 pozostaje obecnie projektem. Opisane zmiany nie określają jeszcze praw i obowiązków konsumentów oraz kredytodawców. Do czasu wejścia w życie nowej ustawy zastosowanie mają obowiązujące przepisy.

Co to oznacza dla pożyczkobiorcy w 2026 roku?

Przepisy antylichwiarskie określają maksymalne limity kosztów kredytu, ale nie oznacza to, że wszystkie oferty dostępne na rynku kosztują tyle samo. Dwóch kredytodawców może zaoferować tę samą kwotę na taki sam okres, ale prowizja, odsetki, RRSO i całkowita kwota do spłaty mogą się różnić.

Dlatego przed zaciągnięciem pożyczki warto sprawdzić:

  • RRSO;
  • całkowitą kwotę do spłaty;
  • odsetki i prowizje;
  • termin spłaty;
  • warunki ofert z RRSO 0%;
  • konsekwencje opóźnienia w spłacie;
  • zasady wcześniejszej spłaty.

Szczególną uwagę warto zwrócić na oferty promocyjne. Przykładowo RRSO 0% może obowiązywać wyłącznie po spełnieniu określonych przez kredytodawcę warunków. Przed złożeniem wniosku warto więc sprawdzić nie tylko reklamowane RRSO, ale przede wszystkim ile dokładnie trzeba będzie zwrócić i w jakim terminie.

FinRada umożliwia przeglądanie ofert różnych kredytodawców w jednym miejscu i porównywanie ich podstawowych warunków. Dzięki temu można najpierw ocenić dostępne możliwości, a następnie przejść na stronę wybranego kredytodawcy i zapoznać się ze szczegółowymi warunkami.

Podsumowanie

W 2026 roku podstawowe ograniczenia wynikające z przepisów antylichwiarskich w Polsce już obowiązują. Określają one maksymalny poziom pozaodsetkowych kosztów kredytu i wprowadzają mechanizmy mające zapobiegać obchodzeniu tych limitów poprzez odroczenie spłaty lub udzielanie kolejnych kredytów.

Jednocześnie polskie prawo przygotowuje się do kolejnych zmian związanych z CCD2. Projekt UC82 ma rozszerzyć zakres regulacji kredytu konsumenckiego oraz zmienić niektóre zasady dotyczące reklamy, oceny zdolności kredytowej i ochrony konsumentów. Dopóki nowa ustawa nie wejdzie w życie, zmiany te pozostają projektowane.

Dla pożyczkobiorcy najważniejsza zasada pozostaje taka sama: przepisy wyznaczają granice, ale nie gwarantują, że konkretna oferta jest najkorzystniejsza na rynku. Dlatego przed zaciągnięciem pożyczki warto porównać dostępne możliwości i zwrócić szczególną uwagę na całkowitą kwotę do spłaty, okres kredytowania oraz wszystkie dodatkowe koszty.